Chỉ báo RSI (Relative Strength Index) là một công cụ phân tích kỹ thuật được sử dụng rộng rãi trong chứng khoán. RSI giúp nhà đầu tư nhận biết các tình huống quá mua (overbought) hoặc quá bán (oversold), qua đó xác định các điểm xoay chiều tiềm năng. Trong bài viết này, chúng ta sẽ phân tích chi tiết khái niệm, cách tính toán, đọc hiểu và ứng dụng RSI.

1. RSI là gì?

RSI là một chỉ báo dao động do J. Welles Wilder phát triển và lần đầu tiên xuất hiện trong cuốn sách “New Concepts in Technical Trading Systems” vào năm 1978. RSI giúp đo lường sức mạnh và tốc độ thay đổi giá trong một giai đoạn nhất định.

Chỉ báo này có giá trị dao động trong khoảng từ 0 đến 100. Các mức quang trọng bao gồm:

• Trên 70: Mua quá (overbought)
• Dưới 30: Bán quá (oversold)
• Khoảng 30-70: Trạng thái trung tính.

2. Công thức tính RSI

Công thức:

Trong đó:

• RS (Relative Strength): Là tỷ lệ giữa giá tăng trung bình (Average Gain) và giá giảm trung bình (Average Loss) trong một khoảng thời gian nhất định (thường là 14 kỳ).

Cách tính chi tiết:

• Tính mức thay đổi giá hàng ngày:

Với  là giá đóng cửa ngày hiện tại, Pt −1​ là giá đóng cửa ngày trước đó

• Phân loại các mức thay đổi thành “gain” và “loss”:

• Tính giá trị trung bình của gain và loss:
  • Trung bình ban đầu (14 kỳ đầu tiên):

• • Trung bình mượt (từ kỳ thứ 15 trở đi)

• Tính RS:

• Tính RSI:

3. Đọc hiểu RSI

RSI giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn tình huống hiện tại của thị trường:

• RSI > 70: Thị trường đang ở tình trạng mua quá. Điều này có thể dẫn đến điểm đảo chiều xu hướng giảm. Tuy nhiên khi RSI ở vùng này thể hiện sức mạnh xu hướng mạnh, giá có thể tiếp tục tăng mạnh ở vùng này, nhưng không phải là vùng mua an toàn vì sẽ có rủi ro đảo chiều cao.
• RSI < 30: Thị trường đang ở tình trạng bán quá. Xu hướng giảm hiện hữu có thể sẽ dừng lại và đảo chiều, vì vậy khi rsi về vùng này thì chúng ta hạn chế bán ra tránh trường hợp bán đúng đáy. Tuy nhiên chúng ta cũng cần lưu ý là khi rsi về đây là đang trong một xu hướng giảm mạnh nên việc giá có thể tiếp tục giảm mạnh là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
• RSI trong khoảng 30-70: Thị trường đang trong trạng thái trung tính.

4. Ứng dụng RSI trong giao dịch chứng khoán

4.1  Phát hiện xu hướng

RSI cung cấp thông tin về các xu hướng tăng hoặc giảm. Khi RSI phá vào khu vực quá mua hoặc bán quá, nhà đầu tư có thể xem xét để tìm cơ hội giao dịch ngược với xu hướng hiện tại.

4.2 Phân kỳ (Divergence)

• Phân kỳ dương:
  • Phân kỳ dương RSI  được hình thành khi giá tạo đáy sau thấp hơn đáy trước (xu hướng giảm giá) đồng thời RSI tạo đáy sau cao hơn đáy trước (xu hướng tăng rsi).
  • Phân kỳ dương RSI báo hiệu cho chúng ta xu hướng giảm của giá đang yếu dần, khả năng đảo chiều của xu hướng giá từ giảm sang tăng có thể sẽ xảy ra trong tương lai. (Lưu ý là nó chỉ dự báo có thể đảo chiều xu hướng, để tăng khả năng thành công chúng ta có thể kết hợp với một số chỉ báo khác)

 Ví dụ về phân kỳ dương RSI:

• Phân kỳ âm:
  • Phân kỳ âm RSI  được hình thành khi giá tạo đỉnh sau cao hơn đỉnh trước (xu hướng giảm giá) đồng thời RSI tạo đỉnh sau thấp hơn đỉnh trước (xu hướng tăng rsi).
  • Phân kỳ âm RSI báo hiệu cho chúng ta xu hướng tăng của giá đang yếu dần, khả năng đảo chiều từ xu hướng tăng sang xu hướng giảm có thể sẽ xảy ra trong tương lai.

Ví dụ về phân kỳ âm RSI:

4.3 Kết hợp các chỉ báo khác

RSI trở nên hiệu quả hơn khi kết hợp với các chỉ báo khác như MACD, Bollinger Bands, hoặc Moving Averages.

Chỉ báo RSI (Relative Strength Index) là một công cụ mạnh mẽ trong phân tích kỹ thuật, nhưng hiệu quả của nó sẽ được tối ưu hóa khi sử dụng kết hợp với các chỉ báo khác. Dưới đây là những chỉ báo thường được kết hợp với RSI để cải thiện hiệu quả đầu tư:

4.3.1 MACD (Moving Average Convergence Divergence)

(Xem bài viết MACD là gì? Cách sử dụng MACD trong phân tích kỹ thuật tại đây )

• Cách kết hợp:
  • RSI giúp xác định trạng thái quá mua (overbought) hoặc quá bán (oversold).
  • MACD giúp nhận biết sự hội tụ hoặc phân kỳ giữa đường giá và đường trung bình động, chỉ báo xu hướng.
• Lợi ích:
  • Khi RSI ở vùng quá mua/quá bán và MACD xác nhận tín hiệu đảo chiều, tín hiệu này trở nên đáng tin cậy hơn.
  • MACD có thể lọc bớt các tín hiệu sai mà RSI đưa ra.
• Ví dụ: trong ví dụ ở dưới đây khi RSI tạo phân kỳ dương, MACD cắt lên trên đường tín hiệu, VNINDEX đã chuyển từ xu hướng giảm sang một xu hướng tăng. Kết hợp 2 chỉ báo này cho chúng ta những tín hiệu tin cậy hơn

4.3.2 Bollinger Bands

• Cách kết hợp:
  • Bollinger Bands giúp xác định các mức giá quá cao hoặc quá thấp dựa trên độ biến động.
  • RSI được sử dụng để xác nhận mức quá mua hoặc quá bán trong phạm vi của Bollinger Bands.
• Cụ thể:
  • Khi giá đang có một xu hướng manh bám BB tăng lên (hoặc giảm xuống), sau đó có những phiên giá vận động đi vào bên trong của BB (với những cây nến thân nhỏ tín hiệu càng tin cậy).
  • Đồng thời RSI tạo phân kỳ âm (hoặc phân kỳ dương)

>>> Những dấu hiệu ở trên cho chúng ta tín hiệu thị trường có thể đảo chiều một cách nhanh chóng.

4.3.3 Đường trung bình động (Moving Averages)

• Cách kết hợp:
  • RSI xác định mức độ mạnh/yếu của xu hướng.
  • Đường trung bình động (SMA hoặc EMA) cung cấp các mức hỗ trợ và kháng cự động.
• Lợi ích:
  • Nếu RSI Vào vùng quá bán (hoặc quá mua) đồng thời giá đang vận động gặp đường hỗ trợ (hoặc kháng cự) là các đường trung bình động. Chúng ta có thể mua vào.
  • Điều này giúp chúng ta thêm phần chắc chắn của tín hiệu.

Ví dụ: Khi giá giảm mạnh, RSI chạm 30 (tín hiệu quá bán), đồng thời giá gặp MA200 đang dốc lên. Chúng ta có mua vào ở đây.

4.3.4 Chỉ báo Stochastic Oscillator

• Cách kết hợp:
  • Cả RSI và Stochastic đều đo lường động lượng, nhưng Stochastic tập trung vào vị trí giá hiện tại so với khoảng giá cao-thấp trong một giai đoạn.
  • Khi cả RSI và Stochastic đều xác nhận tín hiệu mua hoặc bán, tín hiệu đó trở nên mạnh mẽ hơn.
• Lợi ích:
  • Phát hiện sớm các điểm đảo chiều khi cả hai chỉ báo đồng thuận.

Ví dụ: Dưới đây là ví dụ về việc cả RSI và Stochastic cùng báo tín hiệu mua., giá được bật lên rất nhanh và mạnh.

4.3.5 Fibonacci Retracement

• Cách kết hợp:
  • Fibonacci giúp xác định các mức giá điều chỉnh tiềm năng trong xu hướng.
  • RSI có thể xác nhận các điểm đảo chiều tại các mức Fibonacci (38.2%, 50%, 61.8%).
• Lợi ích:
  • Khi giá tiếp cận một mức Fibonacci và RSI báo hiệu quá bán hoặc quá mua, khả năng đảo chiều tại mức này tăng cao.

Ví dụ: Khi giá điều chỉnh về vùng fibo 50%, RSI về vùng quá bán. Thị trường đã tạo đáy và bật lên rất mạnh.

• Kết luận
  • Kết hợp RSI với các chỉ báo khác như MACD, Bollinger Bands, Stochastic, hoặc Fibonacci giúp tín hiệu giao dịch chính xác và đáng tin cậy hơn. Tuy nhiên, không có chiến lược nào là hoàn hảo, và việc thử nghiệm các tổ hợp chỉ báo trên các khung thời gian khác nhau là cần thiết để tìm ra cách tiếp cận phù hợp nhất với phong cách đầu tư của bạn.

5. Hạn chế của RSI

• Sai lệch trong xu hướng mạnh: Trong xu hướng tăng mạnh hoặc giảm mạnh, RSI có thể duy trì trong khu vực mua quá hoặc bán quá lâu dài, dẫn đến sai lệch trong giao dịch.
• Phụ thuộc vào khung thời gian: Kết quả RSI thay đổi đáng kể ở các khung thời gian khác nhau, gây nhầm lẫn cho nhà đầu tư.

---

Kết luận

Chỉ báo RSI là công cụ phân tích kỹ thuật hữu ích giúp nhà đầu tư nhận biết xu hướng và tìm kiếm cơ hội giao dịch. Tuy nhiên, nó nên được sử dụng kết hợp với các chỉ báo khác để tăng tính chính xác và hiệu quả trong phân tích.